حسين مير حيدر

39

معارف گياهى ( فارسى )

شاخه‌هاى آن را با گوشت پخته و آبگوشت درست مىكنند و به عنوان تونيك مىخورند [ چئو ] . ساقه‌هاى شيره‌دار و ريشهء گياه را در چين با گوشت مىپزند و از آب جوشاندهء آن براى رفع سرماخوردگى ، التهاب ، قطع ترشحات سفيدرنگ مهبل مىخورند مفيد است [ هو ] . در هند و چين برگهاى له‌شدهء آن را روى اعضاى بدن مىمالند و ماساژ مىدهند ، براى كاهش تب نافع است . از ريشهء آن به عنوان مسهل مشابه جلپ واقعى استفاده مىشود [ پتلو ] . تخم آن را به عنوان مسهل ضعيف مىخورند [ ريدكى ] . از گرد تخم آن روى جوشهايى كه به شكل آكن « 1 » است ، مىپاشند و برگهاى له‌شدهء آن را براى رسانيدن جوش و آبسه‌ها به صورت ضماد مىگذارند [ هولمز ] . ريشهء تخم آن سمّى است [ اوكابه ] . و همان‌طور كه در بالا ياد شد ، در مصرف آن بايد احتياط شود و آن را زير نظر پزشك استفاده كرد . از خانوادهء لاله‌عباسى گياه ديگرى نيز در ايران به‌طور خودرو مىرويد . اين گياه به انگليسى Hogweed و Pigweed ناميده مىشود . نام علمى آن Boerhaavia diffusa L . و مترادف آن Axis cochinchinensis Lour . و Boerhaavia repens L . مىباشد . اين گياه را به هندى « سانت » و به زبان سانسكريت « پونارناوا » مىنامند . نام اين گياه به افتخار Hermann Boerhaave پزشك و شيمىدان هلندى گذارده شده . اين پزشك در نزديكى شهر Leyde متولد و در همان جا درگذشته است . [ Hogweed يا Pigweed ] مشخصات گياهى است علفى و چندساله كه ريشه‌اى ضخيم ، دراز و دوكىشكل دارد . خيلى پرشاخه است . ساقه‌هاى آن به رنگ سبز تيره ، ارغوانى و در محل گره‌ها و انشعاب شاخه‌هاى كمى متورم است . برگهاى آن با دمبرگ كوتاه قلبىشكل ، سطح بالاى برگها سبز و سطح زيرين خاكسترى سفيد است . گلهاى آن كوچك و به رنگ قرمز تيره است . ميوهء آن كوچك و تخم‌مرغى شكل كه 5 برجستگى روى آن دارد و طول آن حدود 3 ميلىمتر است . اين گياه در ايران در بلوچستان در تيس و بشاگرد ، در فارس در كتل كمارج ، در مكران بين نيك‌شهر و اسپكه و بين تنك‌سرخ و نيك‌شهر ديده

--> ( 1 ) . Acne vulgaris